Czy da się w Polsce spokojnie porozmawiać o trudnych sprawach — tak, żeby nie kończyło się to kłótnią?
Zamiast zaczynać od teorii, chcemy to po prostu sprawdzić w praktyce.
W ramach inicjatywy Prawdziwa Demokracja planujemy przeprowadzić pierwszą deliberację obywatelską — czyli spotkanie mieszkańców, których celem będzie wspólne zastanowienie się nad konkretnym problemem lokalnym.
👥 Kto bierze udział?
Do udziału zapraszamy około 30–50 osób — zwykłych mieszkańców:
- o różnych poglądach
- w różnym wieku
- z różnych części miasta
Nie trzeba mieć specjalistycznej wiedzy ani doświadczenia. Wystarczy jedno: gotowość do rozmowy i wysłuchania innych.
🧩 O czym będziemy rozmawiać?
Temat deliberacji będzie konkretny i lokalny.
Na przykład:
👉 Jak rozwiązać problem parkowania w mieście?
👉 Czy budować parkingi wielopoziomowe?
Chodzi o sprawy, które realnie wpływają na życie mieszkańców i często budzą emocje.
🏗️ Jak wygląda proces?
Deliberacja nie jest zwykłą dyskusją. To uporządkowany proces składający się z kilku etapów.
🟦 1. Zrozumienie problemu
Na początku uczestnicy poznają temat:
- wysłuchują różnych opinii
- poznają fakty i argumenty
- zadają pytania
Celem nie jest przekonanie innych, ale zrozumienie różnych punktów widzenia.
🟨 2. Rozmowa i konfrontacja argumentów
W drugim etapie zaczyna się właściwa dyskusja.
Uczestnicy:
- przedstawiają swoje argumenty
- słuchają innych
- próbują znaleźć punkty wspólne
Rozmowa prowadzona jest według uporządkowanego modelu (model 4K), który pomaga oddzielić emocje od argumentów i nadać dyskusji strukturę.
🟩 3. Wspólne wnioski
Na końcu uczestnicy próbują odpowiedzieć na pytanie:
👉 Jakie rozwiązania mają sens?
Efektem jest:
- lista propozycji
- wskazanie punktów zgody
- oraz miejsc, gdzie nadal istnieje różnica zdań
🤖 Co dzieje się z argumentami?
W trakcie całego procesu zbierane są wszystkie wypowiedzi uczestników.
Następnie są one analizowane i porządkowane, aby:
- pokazać najważniejsze argumenty
- znaleźć powtarzające się wnioski
- lepiej zrozumieć różnice zdań
Dzięki temu żadna opinia nie „ginie" w dyskusji.
📄 Co powstaje na końcu?
Efektem deliberacji jest raport zawierający:
- opis problemu
- główne argumenty uczestników
- możliwe rozwiązania
Raport może być przekazany władzom lokalnym lub wykorzystany w dalszej dyskusji publicznej.
🤝 Po co to wszystko?
Celem deliberacji nie jest to, żeby wszyscy się ze sobą zgodzili.
Celem jest:
👉 lepsze zrozumienie problemu
👉 zobaczenie różnych perspektyw
👉 znalezienie możliwych rozwiązań
❓ Najważniejsze pytanie
Czy grupa zwykłych ludzi — o różnych poglądach — jest w stanie wspólnie dojść do sensownych wniosków?
Tego nie da się rozstrzygnąć w teorii.
Dlatego chcemy to sprawdzić w praktyce.